گیاهکوژ یان مالچ؟
گیاهکوژ ماددەیەکی کیمیاییە کە بۆ نابوونی گیاهانی بەرەکەز و کۆنتڕۆلکردنیان بەکاردێت و لە باغەکان، مەزرعەکان، شوێنە سەوزەکانی ناو کارخانەکان، شوێنە مامۆستاییەکان و هۆتێلەکاندا بەکاردێت. جۆرەکانی ھەیە وەک ھەڵبژاردنی، سیستیمی و کونتاکتی. کەمینەکەی ئەوەیە کە زیاندارە بۆ دۆخی زیستی و تەندروستی مرۆڤ، بەتایبەت فۆرموولاسیۆنی کیمیایی گلایفۆسیت و ڕانداپ. مالچ پۆشینەیەکی دوستە لەگەڵ طبیعەت و هەموو ژیانەکانی ناوچەی مەزرعە و باغەکاندا و لە بەرامبەر گلایفۆسیت و ڕانداپ دەوەستێت. مالچ پارچەیەکی داخڵی کە لە کۆمپانیای یزدلایی دەرھێنراوە، ڕەنگی ڕەشە و لە گەرمای ٦٠ و ٩٠ و زۆرتریش لە حاڵەتی پێویستی مامەڵکار دەرھێنراوە. گیاهکوژ یان مالچ، بەهۆی بیرۆکەی گشتییەوە کە هەردووکیان کارێکی یەکسان دەکەن، هەردووکیان کاری جیاواز دەکەن و جیاوازی بنەڕەتیش لەسەرکردنی مالچ و گیاهکوژدا ھەیە. لە ماوەی مراحلی نابوونی گیاهکوژدا، طبیعەت، مرۆڤ، گیاهانی سەرەکی مەزرعە، کاڵاکان و ژیانە سوودبەخشەکانی خاک زیان دەبینن و بە ماددە کیمیاییەکان دەبن. بەڵام لەسەرکردنی مالچدا، طبیعەت، تەندروستی مرۆڤ، گیاهانی سەرەکی مەزرعە و ژیانە سوودبەخشەکانی خاک زیان ناکەون. لە بەکارهێنانی گیاهکوژدا، گیاهی بەرەکەز نابوو، بەڵام لە بەکارهێنانی مالچدا، گیاهی بەرەکەز کۆنتڕۆل دەکرێت. جیاوازی سەرەکی مالچ و گیاهکوژ لە جۆری کارکردن و ڕێگاکانی کۆنتڕۆلکردنی گیاهانی بەرەکەز و کاریگەریان لەسەر دۆخی زیستی دا ھەیە.
جیاوازی مالچ و گیاهکوژ
مالچ:
مالچ ڕۆشتنی گیاهانی بەرەکەز دەوەستێتەوە.
مالچ ڕێگایەکی فیزیکییە بۆ کۆنتڕۆلکردنی گیاهانی بەرەکەز و جۆرە ئۆرگانیک و نا ئۆرگانیکی ھەیە.
لە مالچدا، کۆنتڕۆلکردنی گیاهانی بەرەکەز چەند ساڵێک دەوێت بەڵام دواییە.
مالچ بۆ تەندروستی مرۆڤ بێ زیانە و دوستی دۆخی زیستییە.
گیاهکوژ:
گیاهکوژ گیاهانی بەرەکەز دەنابووێت.
گیاهکوژ ڕێگایەکی کیمیایییە بۆ کۆنتڕۆلکردنی گیاهان.
گیاهکوژ دەبەزێتەوە لەوەی کۆنتڕۆلکردنی گیاهانی بەرەکەز بەخێرایی ڕووبدات، بەڵام مەودای کورتە.
گیاهکوژ زیان دەگەیەنێت بە گیاهان.
گیاهکوژ زیان دەگەیەنێت بە ژیانە سوودبەخشەکانی خاک و هەوا.
زیانەکانی گیاهکوژ
گیاهکوژ وەک گلایفۆسیت و ڕانداپ، خاک و ئاو دەلەوێت کە ئەمەش خەریکەکانی ناوچەی زەوی دەلەوێت. گیاهکوژ دەبەزێتەوە لە کەمکردنەوەی دۆخی ژیانی کە ئەمەش زۆر ترسناکە بۆ ئەکۆسیستەم. ھەندێک گیاهکوژ وەک ڕانداپ و گلایفۆسیت، نەک تەنها گیاهانی زیانبار، بەڵکو گیاهانی سوودبەخشیش دەنابوون و ڕەشی گیاهانی سەرەکی مەزرعەکانیش لە ماوەی دوایی گیاهکوژدا خشک دەبێت کە کشاوەرەکە بەهۆی نەزانیوە بۆ گۆڕانی خێزان و کەمبوونی ئاو دەزانێت و چەرخەکانی ئەکۆسیستەم دەکەوێتە ناڕاستی. خواردنی گیاهانی زیاندار لەلایەن جیانداران و پەروانەوە دەبێتە هۆی مردنیان و ناڕاستی لە ئەکۆسیستەمدا. و وەک لە پێشتر گوت، دەبەزێتەوە لە نابوونی گیاهانی سوودبەخش وەک زنبور و کفشدوزک. بەکارهێنانی زۆر لە یەک جۆر گیاهکوژ دەبێتە هۆی دروستبوونی تاقیانی لە گیاهدا و گیاهانی بەرەکەز تاقیتر دەبن و کۆنتڕۆلکردنیان قورس دەبێت. هەروەها دەمی داڕشتنی ڕاستەوخۆ بە ڕاهێنانی گیاهکوژی ڕانداپ کە تولیدی وەستانووە بەڵام لەوانەیە قاچاق بێت و بفرۆشرێت و گلایفۆسیت و ناوخۆی تر بۆ شۆشەکان زۆر زیانبارن و لە ماوەی درێژدا دەبنە هۆی سەرکەت و زیان بە سیستەمی بەرگری و عەصەبی جەستە و کێشەی هەناسەیی. زیانی تری گیاهکوژ ماوەی زیادی زیاندار لە میوە و سەبزی و دانەکاندا دەبێت چونکە لە دۆزی پێشنیارکراو بەکار ناھێنرێت و کشاوەرە بەبێ بەرپرسیاری بەهۆی تاقی بوونی گیاهانی بەرەکەز دۆزی بەکارهێنان بەرز دەکات و مەقداری زۆرتر لە گیاهکوژ دەخرێتەوە و خەرجی زۆر دەکات. ئەم زیاندارانە لە کبددا دەکەون و نەخۆشی دروست دەکەن بەڵام مالچ ھیچ یەکێک لەم زیانانەی نییە و بە سوور و دڵسۆزی مەزرعەکە داپۆشراوە و گیاهان دەنابووێت و کاڵاکان بە تەندروستی و بێ ماددەی زیاندار بۆ ئێمە دەگەیەنێت. دوای ڕوونکردنەوەکانی سەرەوە لە بەرامبەر مالچ و گیاهانی بەرەکەز، ھەر ئەنسانێکی عاقل و منطقی دەگاتە ئەو ئەنجامەی مالچی پارچەیی یزدلایی هەڵبژاردەیەکی باشە بۆ کۆنتڕۆلکردنی گیاهانی بەرەکەز لە بەرامبەر گیاهکوژ.
فرۆش:
فرۆشی مالچ بە چەند ڕێگایەک دەکرێت:
– فرۆشی بەشێوەی ڕاستەوخۆ لە دەربەدەر کارخانەدا بە ھەماھنگکردنی کارسەنازانی فرۆش
– پەیوەندی کردن بە کارخانەی یزدلایی لە شارەکانی یزد و گفتوگۆکردن بە کارسەنازانی فرۆش بە شێوەی تەلەفۆنی و ناردنی مالچ بە یارمەتی باربری
– فرۆشی ئۆنلاين لە ڕێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و سایتی یزدلایی و بە ھەماھنگکردنی کارسەنازانی فرۆش
کۆمپانیای یزدلایی بە ڕێگای چالاکی دوستانە و پاراستنی دۆخی زیستی کە کردووە، گەڕانەوە بە تولیدی مالچی گیاهانی بەرەکەز کردووە کە یەکەم تولیدکەری مالچی گیاهانی بەرەکەز لە وڵاتە و ئامانجی تەنیا نجاتی خاک و ئاو و سەرچاوە ناوچەی زەوییە. کۆمپانیاکانی تولید گیاهکوژ لە ڕاستیدا خیانتێکی گەورەی لە دادەوە بۆ خاک و سەرچاوە ناوچەی زەویییەکان دەکەن و بە نابوونی ژیانە سوودبەخشەکان و گیاهانی سوودبەخشی خاک و طبیعەت، وەزیفەکانیان بە ماددەی زیانداری کیمیایی دەبەخشێنن کە دروست دەکەن و لەم بوارەدا پێشەوە دەڕۆن و ئەمەش لەو کاتەدا دەکات کە دۆخی زیستیمان دەچێتە ناو زیان و ئەم گیاهکوژانە ئاوە بەنرخەکانمان دەلەوێن و سفرەی ئاوی ناوچەی زەوییەکان دەنابوون. بەهۆی ئەوەشەوە، لە بەرواری بەکارهێنانی مالچ یان گیاهکوژدا، دەبێت ھەڵبژاردەی مالچ بەکاربێنین ئەگەر دووست دەین زەویمان ئاو و خاکی لەدەست نەدەین و داواتر بتوانن سەرچاوە بێ ئاڵودەیی بەکاربهێنن و لە بینینی نزیکتریش، ئەگەر دووست دەین تەندروست بین و لە ئەنجامی بەکارهێنانی گیاهکوژ و بوی گیاهکوژدا دەست بکەینەوە بۆ نەخۆشییە ناوازەکانی هەناسە و کبد، ھەموو کشاوەرە و مەزرعەدارەکان دەبێت یەکدەنگ بڵێن نە بۆ گیاهکوژ و داوای کاڵای تەندروست بن کە مالچی یزدلاییە.
کردنی مالچ یان گیاهکوژ کامێکی نرخترە؟
بۆ کردنی مالچ و گیاهکوژ دەبێت خەرجی دەگۆڕێت. نرخی گیاهکوژەکان لە ٦٠٠ هەزار تۆمانتان بۆ ھەر لیتر دەست پێ دەکات و تا ٣ ملیۆن تۆمانتان بۆ ھەر لیتر لە بازاردا فرۆشراوە. نرخی مالچی پارچەیی کە بە کیلۆ فرۆشراوە، ١٨٠ هەزار تۆمانتان بۆ ھەر کیلۆیە. و زۆر کەمتر لە نرخی ئەرزانترین گیاهکوژە، بەڵام بەپێی جۆری گیاه و تاقیانی کە لەبەر بەکارهێنانی گیاهکوژ ھەیە، گیاهکوژەکەی کراو جیاوازە بەڵام ھەمیشە چەند خەرجی دووبارەی ھەیە و چەند خەرجی گۆڕاوی ھەیە، لە پیشەی کشاورزیدا زەوی مەزرعە سەرمایە دووبارەیە و خەرجی گۆڕاویش ئەم کارەکانەن کە دەکرێت، سەرمایە دووبارە کە بەردەوام دەبەزێتەوە بەڵام خەرجی گۆڕاوی وەک گیاهکوژکردن، کوددان، شخم زان، وجین کردن و هەرس کردن، ھەموو ئەم کارانەش بەردەوام دەبەزێتەوە. بەهۆی ئەوەشەوە باشترە کارێک بکەین کە خەرجی گۆڕاو بکەم و لە جیهانی گیاهکوژ، مالچی گیاهانی بەرەکەز بەکاربهێنین.
مالچی گیاهانی بەرەکەز نەک تەنها خەرجی کەمتری ھەیە لە گیاهکوژ، بەڵکو مزایەتی زۆریشی ھەیە لە ماوەی درێژدا بۆ کشاوەرە و مەزرعەدار، بەم شێوەیەی کە خەرجی کردنی گیاهکوژ بەدوایەوە دەبەزێتەوە و خەرجی کارمەند، خەرجی تیلرکردنی زەوی و خەرجی تراکتۆرکردنی زەویش بە ماوەی دوایی دەبەزێتەوە و بەکارهێنانی گیاهکوژ خەرجی تریشی ھەیە کە لە ماوەی درێژدا خۆی نیشان دەدات و ئەو خەرجی چاککردنی تەندروستییە، ئەگەر چاککردنی تەندروستی بکرێت، و ئەو شتە نییە جگە لە نەخۆشییەکانی هەناسە و شۆشە و ئەسمایە کە گەردوون بە زۆربەی کشاوەرەکان کە گیاهکوژ بەکاردێت دەبێتە میوانداری، کە بۆ چاککردنی ئەم نەخۆشییانە خەرجی زۆری ڕوان و مالی دەبێت پارە بدەن.
جیاوازی نرخی گیاهکوژ و مالچی گیاهانی بەرەکەز
جیاوازی نرخی ئەم دوو بەرهەمە کە ھەردووکیان بۆ یەک مەبەست بەکاردێت، بەم شێوەیە دەتوانرێت دیاری بکرێت، بۆ نمونە گیاهکوژی سوپەر گالانت و ڕانداپ و پارا گوات مەقداری بەکارهێنانیان لە ھەر ھەکتارێکدا بە تەرتیب ٨٠ لیتر، ٥٠ لیتر و ٢٠ لیتر لە ھەر ھەکتارێکدا و نرخیان بۆ ھەر لیترێکدا بە تەرتیب ٤٠٠ هەزار تۆمانتان، ٥٠٠ هەزار تۆمانتان و ٨٠٠ هەزار تۆمانتانە کە خەرجی کردنیان بە تەرتیب ٣٢ ملیۆن تۆمانتان، ٢٥ ملیۆن تۆمانتان و ١٦ ملیۆن تۆمانتان بۆ ھەر ھەکتارێکدا، کە خەرجی کارمەندیش ٢٠ ملیۆن تۆمانتان لە ھەر ھەکتارێکدا زیاد دەکرێت کە گشتیان بە تەرتیب ٤٥ ملیۆن تۆمانتان، ٣٦ ملیۆن تۆمانتان و ٥٢ ملیۆن تۆمانتان خەرجی بەکارهێنانی گیاهکوژ لە ھەر ھەکتارێکدا دەبێت. ئێستا دەڵێن کە خەرجی کردنی گیاهکوژ زۆر کەمترە لە خەرجی کردنی مالچ، کەواتە چ سوودێکی ھەیە لە بەکارهێنانی مالچ؟ وەڵامی ئێوە دەبێت بڵێین کە خەرجی بەکارهێنانی گیاهکوژ بە نظر ئەرزانترە لە مالچ، بەڵام چەندین خەرجی لایەنی تر بۆ مەزرعەدار دەخاتە سەر وەک خەرجی کردنی کودی تقویەتی و ھۆمۆس و ھیومیک و ڕەشزای بۆ تقویەتی کردنی خاک کە گیاهکوژ فقیری کردووە لەگەڵ خەرجی زیادکردنی مەقداری دۆزی پێشنیارکراوی گیاهکوژ کە ھەموو ساڵێک ئەم خەرجیە بەهۆی تاقی بوونی گیاهانی بەرەکەز زیاتر دەبێت و ھەموو ساڵێک دوو جار زیاتر لە ساڵی پێشتر دەبێت و هەروەها خەرجی چاککردنیش کە لە داهاتوودا ڕوو دەدات زیاد دەکرێت کە لەم کۆتاییدا بەکارهێنانی گیاهکوژ زۆر خەرجی دەکات.